Onderzoek gedrag om van slim laden een succes te maken!

Lotte Gardien

Het is de hoogste tijd om meer en beter onderzoek te doen naar de mensen die nu en straks hun elektrische auto op gaan laden. Alleen zo kan slim laden, of Smart Charging, een succes worden.

Smart Charging wordt op allerlei wijzen uitgeprobeerd en onderzocht in pilots en proeftuinen verspreid over het land: in Utrecht, Amsterdam, Eindhoven, Emmen, Brabant en soms zelfs in heel Nederland. De meeste aandacht in deze pilots gaat uit naar het technisch en organisatorisch goed laten werken van Smart Charging. Er is ook her en der al wat aandacht voor de menselijke kant maar vaak is die nog onderbelicht. Dit terwijl hoe mensen een nieuwe techniek accepteren en ermee omgaan cruciaal is voor een succesvolle introductie van die techniek. Het zou dan ook goed zijn als we gedragsonderzoek de komende tijd een extra impuls geven.

Meer aandacht voor de mens

Wat drijft mensen, zoals jij en ik, die deze technologie straks moeten gaan gebruiken? We zijn gewend dat elektriciteit altijd maximaal beschikbaar is. Je steekt een stekker in het stopcontact en er komt stroom uit. We laden onze telefoon op totdat deze ‘100%’ aangeeft. Als we straks massaal elektrische auto’s op gaan laden zal dat anders zijn. We zullen wel inpluggen maar niet altijd meteen vol laden. Bijvoorbeeld omdat we in de piekuren zitten waarop iedereen inplugt of omdat op andere tijden er meer stroom uit zon en wind is. De techniek doet het grootste deel van het werk en zorgt dat we op tijd voldoende geladen hebben, maar het zal anders zijn dan we gewend zijn. Bijvoorbeeld dat we in een app aangeven wanneer we de auto weer nodig hebben en hoeveel kilometers we willen rijden.

Hoe maak je slim laden zo gebruikersvriendelijk mogelijk? Hoe krijg je een zo groot mogelijke deelname? Hoe ervaren mensen dit andere laden? En hoe gebruiken ze Smart Charging in de praktijk? Dit willen we niet alleen weten van de mensen die nu elektrisch rijden, een groep met vooral middelbare mannelijke hoogopgeleide Nederlanders die niet bepaald representatief is voor de rest van het land, maar in feite van alle Nederlanders. Dat soort vragen wil je beantwoorden om van slim laden een succes te maken. Gelukkig worden de eerste stappen op dit gebied al gezet. Zo wordt bij de uitrol van slimme laadpalen in Gelderland en Overijssel een grootschalig gedragsonderzoek opgestart.

Hoe en wat?

Gelukkig hoeven we het wiel niet uit te vinden. Er wordt al lang onderzoek gedaan naar mensen en gedrag in relatie tot techniek. Gedegen gedragsonderzoek onder gebruikers, maar ook onder de mensen die nu nog niet elektrisch rijden, kan veel duidelijk maken. Bijvoorbeeld door interviews en enquêtes (niet geheel nieuw in de EV-wereld), maar ook door simulaties en misschien zelfs het volgen van gebruikers voor een langere termijn.

Onderzoek naar de volgende elementen is nodig:

• Wat motiveert mensen om slim te laden? Als je weet wat de belangrijkste beweegredenen zijn voor mensen om slim te laden kun je hierop inspelen. Bijvoorbeeld om juist die beweegreden te benadrukken in de communicatie rondom slim laden of om deze voordelen nog te vergroten. Ook belangrijk om te weten is of mensen voldoende helder hebben wat de voordelen van slim laden precies zijn en waarom slim laden belangrijk is.
• Welke barrières om slim te laden ervaren mensen? Denk bijvoorbeeld aan zorgen over een teruglopende batterijkwaliteit wanneer je vaak laadt en ontlaadt (bij V2G), of zorgen over een lege accu als je onverwachts met de auto weg moet. Het is belangrijk om in een vroeg stadium al te weten welke zorgen bestaan, zodat deze tijdig weggenomen of opgelost kunnen worden.
• Met welke incentives of beloningen kun je mensen stimuleren om slim te laden? Nu ligt de focus veelal op financiële stimulering. Je kunt je afvragen of dit de enige manier is, of dat andere vormen van belonen of stimuleren wellicht effectiever zijn.
• Hoe belangrijk is gebruikersgemak bij slim laden? Het is belangrijk om te weten of mensen bereid zijn een actieve rol te spelen of dat ze juist willen dat slim laden zo veel mogelijk automatisch gaat, zonder dat handelingen van hen gevraagd worden. Denk hierbij aan het werken met een applicatie op een telefoon of een kastje aan de muur waarop je kunt instellen op welk moment je vertrekt en dus voldoende batterij moet hebben voor je rit.
• En laten we niet doen alsof er slechts één type gebruiker bestaat. Uitgangspunt is dat heel Nederland uiteindelijk elektrisch rijdt en daarom ook slim laadt. In welke doelgroepen kunnen we gebruikers onderscheiden en hoe zorgen we voor een aanpak op maat?

Veel relevante vragen dus, die vragen om antwoorden. Door de gebruiker centraal te stellen in de ontwikkeling van slim laden, krijg je inzicht in behoeften en bezwaren, kun je achterhalen op welke manier hij of zij bereid is flexibiliteit te bieden en kun je slim laden zo vormgeven dat de mate van adoptie en acceptatie maximaal is. Kortom, de hoogste tijd om naast techniek en organisatie ook gedrag rond Smart Charging gedegen te onderzoeken. Want de acceptatie van slim laden door de gebruiker is cruciaal voor het succes van slim laden.

Lotte Gardien werkt sinds 2011 voor ElaadNL aan (slimme) laadinfrastructuur voor elektrische auto’s en is sinds kort ook coördinator gedragsonderzoek bij het kennis- en innovatiecentrum. Ze studeerde Culturele Antropologie aan de universiteit Utrecht met focus op het snijvlak van mens en klimaat. Voor meer informatie of contact mail [email protected]