29 jan 2018

Maak algoritmes transparant nu ze steeds belangrijker worden in ons leven! 

Ons leven wordt meer en meer bepaald door algoritmes. Nu nog vooral die van de zoekmachines die ons maanden nadat we een keer naar nieuwe schoenen zochten nog steeds advertenties voorschotelen. Maar in de nabije toekomst in een groot deel van ons leven. Straatverlichting die aangaat afhankelijk van wie er in de straat loopt. Een stoplicht dat oude mensen voorrang geeft. Laadpalen voor elektrische auto’s die stroom verdelen tussen ladende auto’s.

Langzaam wordt de stad steeds slimmer. De stad past zich aan aan de omstandigheden en aan de personen. Handig, maar ook een beetje spannend. Want bepalen straks de algoritmes wie voorrang krijgt en wie niet?  Als je te lang een advertentie voorgeschoteld krijgt is dat irritant. Maar als het stoplicht te kort op groen staat omdat het door een foutje denkt dat jij een snelle tiener bent terwijl je met een rollator loopt, dan is dat veel meer dan irritant. Dan kan het zelfs gevaarlijk zijn. En als jouw elektrische auto niet volledig geladen is en de Tesla van de buurvrouw wel, dan wil je ook wel eens weten hoe dat zit.

Algoritme-politie

Deskundigen zoals die van het Rathenau instituuut en auteur Cathy O’Neil (‘Weapons of math destruction’) wijzen ons op de risico’s die de inbedding van algoritmen in de maatschappij met zich mee brengen. Helemaal in vitale infrastructuren. Corruptie, bedoelde en onbedoelde discriminatie, het kan allemaal gaan spelen. Je kunt natuurlijk een algoritme-politie in het leven roepen en werken met open sources codes die door techneuten te controleren zijn, zoals sommige deskundigen voorstellen, maar er is meer nodig. De onzichtbare keuzes achter de schermen moeten op de een of andere wijze weer zichtbaar gemaakt worden en begrijpelijk voor iedere leek. Met dat soort transparantie kan de burger zelf weer controle uitoefenen en begrijpen wat er gebeurd. En aan de bel trekken als er iets mis gaat!
Transparantie en een vorm van voor iedereen begrijpelijke verantwoording achteraf hebben we al vaker toegepast bij de opkomst van nieuwe technieken die op zijn minst het risico liepen dat mensen het niet helemaal vertrouwden. Toen het pinnen ingevoerd werd kon je een bonnetje printen van je opname (en dat kan nog steeds). In het begin deden veel mensen dat, nu veel minder. Technisch was dat bonnetje niet nodig, maar voor de mensen gebruikelijk. Ook bij de nieuwe technieken in de slimme stad zou zo’n soort ‘bonnetje’ van grote waarde kunnen zijn.

Transparantie inbouwen

Om eens te kijken hoe dat in de praktijk zou kunnen hebben we bekeken hoe een laadpaal voor elektrische auto’s transparant gemaakt kon worden. Het resultaat is een voorbeeldpaal waarbij je live kunt zien hoe de stroom verdeeld wordt (wie er evt. voorrang krijgt) via een soort tetris-achtige display. En achteraf kun je de laadsessie terug spoelen en opnemen. Zo heb je je ‘bonnetje’. Dan heb je een eigen kopie van wat er gebeurd is. Voor als je je gelijk wilt halen.

Laten we het niet bij dit ene prototype van deze ene toepassing houden maar transparantie inbouwen in de hele slimme stad van morgen. Algoritmes die ons dienen zijn transparante algoritmes!

Dit opiniestuk is tot stand gekomen in het kader van het project 'Transparent Charging Station'. Auteurs: Thijs Turel (Alliander) , Eric van Kaathoven (ElaadNL), Marcel Schouwenaar (The Incredible Machine), project Transparante Laadpaal

 

 

Voor een correcte werking maakt deze website gebruik van cookies.Accepteren Meer informatie